Επιτάφιος

Έφτασε η νύχτα που όλοι περιμένουμε κάθε χρόνο. Ξημέρωμα μεγάλου Σαββάτου βγαίνει ο Επιτάφιος στη χώρα. Επιτάφιοι βγαίνουν στα χωριά και σε άλλες εκκλησίες της πόλης κανονικά. Ο επιτάφιος όμως του Μητροπολιτικού Ναού έχει αυτή την ιδιομορφία.
Πολλά τα έθιμα αυτής της μέρας, έθιμα που με τα χρόνια άλλαξαν, διαφοροποιήθηκαν, και άλλα που έμειναν άθικτα στα χρόνια που πέρασαν.
Τη βροχερή μέρα, διαδέχτηκε μια ήπια νύχτα με καλή θερμοκρασία, με άπνοια, σαν αποζημίωση για τη λιτανεία που δεν έγινε το προηγούμενο μεσημέρι.
Η πλατεία Αγίου Μάρκου και Σολωμού, καθώς και ο δρόμος που ενώνει τις δύο πλατείες, γέμισε μικροπωλητές που πουλούσαν βίκες (πήλινα σταμνιά), μυρτιές και βάγια, φαναράκια, κεριά.


Πήγαμε στην πλατεία Σολωμού να δούμε τις ταμπέλες, ένα έθιμο που τείνει να εκλείψει δυστυχώς.
Το έθιμο ξεκίνησε πριν πολλά χρόνια από κάποιον ζακυνθινό, που το έκανε σε φίλο του για πλάκα. Άλλαξε την ταμπέλα του μαγαζιού που είχε ο φίλος με ακριβά πράγματα με μια άλλη που έγραφε ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ. Αργότερα, το έθιμο ξέφυγε από τον έλεγχο και γίνονταν καταστροφές στις ταμπέλες. Επενέβη η αστυνομία και έτσι άρχισαν να συγκεντρώνουν τις ταμπέλες στην πλατεία Σολωμού.
Παλιότερα οι ταμπέλες ήταν ξύλινες και ήταν εύκολο να αλλάξουν την ταμπέλα ενός μαγαζιού με ένα άλλο. Τώρα που οι περισσότερες ταμπέλες είναι γυάλινες φωτεινές επιγραφές, οι κάτοικοι –συνήθως νέα παιδιά- παίρνουν όποια ταμπέλα ή διαφημιστικό σταντ μαγαζιού ή γραφείου και το μεταφέρουν στην πλατεία Σολωμού ή στο Μουσείο. Την επόμενη μέρα, οι ιδιοκτήτες –που συνήθως έχουν ήδη δει την ταμπέλα τους στην πλατεία- τις μαζεύουν από κει. Δεν ήταν λίγες οι φορές που μεταφέρθηκαν στην πλατεία βάρκες, γάιδαροι, τρίκυκλα αντί για ταμπέλες!
Χτες, ίσα που πρόλαβα να φωτογραφήσω μερικές πριν προλάβει το αυτοκίνητο του Δήμου να τις μαζέψει. Είχαν εντολές να μαζεύουν κάθε ταμπέλα "γιατί χαλάει την εικόνα του νησιού". Να δω στο τέλος γιατί θα προτιμά ένας ξένος να έρχεται στο νησί, αν όχι για τα έθιμα...Ήταν κάτι που μας λύπησε. Πρέπει να ομολογήσω βέβαια, ότι πολλές φορές στο πρόσφατο παρελθόν, η κατάσταση με τις ταμπέλες είχε ξεφύγει. Πιστεύω όμως ότι υπάρχει τρόπος να μείνει αυτό το έθιμο...

Στις 4.30 τα ξημερώματα ξεκίνησε η λιτάνευση του Επιταφίου με μισή ώρα καθυστέρηση. Λάβαρα, εικόνες, η Μάτερ Ντολορόζα κάτω από τον "ουρανό", ο Εσταυρωμένος, διέσχισαν την πόλη. Πλήθος πιστών ακολούθησε την πομπή.



Η λιτανεία κράτησε μια ώρα. Οι ιερείς μπήκαν πάλι στην εκκλησία και ο κόσμος συγκεντρώθηκαν στην πλατεία Αγίου Μάρκου με βίκες στα χέρια. Μετά την πρώτη Ανάσταση, κοντά στις 7 το πρωί πια, ο κόσμος άρχισε να πετά τα πήλινα σταμνιά. Για 10-15 λεπτά το μόνο που άκουγες ήταν το σπάσιμο των σταμνιών. Πριν προλάβουν να καθαρίσουν τα αυτοκίνητα του Δήμου την πλατεία, ο κόσμος παίρνει ένα κομμάτι από τα σπασμένα σταμνιά "για το καλό".


Οι εικόνες που βλέπει ένας επισκέπτης εκείνη την ώρα, είναι μοναδικές. Από τη μιά μεριά, η νυχτα είναι ακόμα εκεί.

Από την άλλη, η μέρα έχει αρχίζει να χαράζει...

Η Μπόχαλη ντυμένη στο μπλε της αυγής...

Ο ορίζοντας αρχίζει να "βάφεται" για την πρωινή του εμφάνιση.


Το φεγγάρι επιμένει. Σε λίγο οι δυνατές ακτίνες του ήλιου θα το παραγκωνίσουν...

Όχι, δεν είναι το φως της λάμπας. Είναι το φεγγάρι που παίζει κρυφτό πίσω από το φανοστάτη.

Και να! Ένας ήλιος πορφυρός, κάνει θριαμβευτικά την εμφάνισή του!





Τα μάτια τσούζουν από το ολονύχτιο ξενύχτι. Μαύρα γυαλιά, απαραίτητο αξεσουάρ στην τσάντα, γι' αυτές τις πρώτες πρωινές ώρες.
Η πλατεία ερήμωσε. Ο κόσμος πάει να κοιμηθεί. Άλλοι πάνε να προετοιμάσουν το γιορτινό τραπέζι.
Τι όμορφες εικόνες! Νιώθω γεμάτη από όσα είδα...
Καλή Ανάσταση!

Μεγάλη Παρασκευή, συνέχεια

Είναι τελικά πολύ σημαντικό να αξιολογείς τι είναι καλό και τι κακό στη ζωή και πόσο απλά πράγματα μπορούν να σε κανουν ευτυχισμένο. Ο άνθρωπος χρειάζεται ταρακουνήματα για να του υπενθυμίζουν ποιες είναι οι πραγματικές αξίες της ζωής και να χαίρεται με μικρά ασήμαντα πράγματα...
Σήμερα, ήταν η πρώτη φορά μέσα στα 19 χρόνια που είμαι εδώ, (με 2-3 μόνο απουσίες) που είδα βροχή τη Μεγάλη Παρασκευή. Συνήθως, οι μέρες είναι ηλιόλουστες, όσο κρύο κι αν κάνει, πολλές φορές μάλιστα μερικοί τολμούν και κάνουν τα πρώτο μπάνιο τους. Το έχω κάνει κι εγώ μια φορά αλλά το Πάσχα είχε πέσει Πρωτομαγιά.
Κανονικά λοιπόν, η βροχή έπρεπε να με κάνει να νιώθω στενοχώρια, αφού για πρώτη φορά συνέβαινε αυτό.
Όμως όχι! Σήμερα ένιωσα χαρούμενη και τυχερή! Γιατί;
Το περσινό Πάσχα ήταν μεν ένα ηλιόλουστο Πάσχα αλλά γεμάτο τρόμο και φόβο για τους κατοίκους του νησιού. Ήταν η 2η βδομάδα που το νησί ταραζόταν από σεισμούς. Σεισμούς δυνατούς, που δεν έχω ξανανιώσει τόσα χρόνια. Ζούσαμε στην κυριολεξία μέσα στο φόβο. Αντί να χαρούμε τις μέρες αυτές τις ηλιόλουστες, κλεινόμασταν σε όποιο σπίτι θεωρούσαμε πιο σίγουρο. Στην προκειμένη περίπτωση, λόγω εξοχής, στο δικό μου.
Πώς να μη νιώσω λοιπόν χαρά, όταν σήμερα, ναι μεν μας τα χάλασε ο καιρός, αλλά 1ον έλεγα "δοξα το Θεό, είμαστε καλά" και 2ον έβλεπα μια εικόνα που δεν είχα ξαναδεί:
Η πλατεία καταμουσκεμένη από ψιλόβροχο, άδειος ο χώρος γύρω από το πατάρι που θα γινόταν η τελετή του "σταυρού" και ο κόσμος να περιμένει κάτω από τις καμάρες για να δει αν θα γίνει η λιτάνευση του Σταυρού.
Τελικά, αποφασίστηκε (αφού έβρεχε επί 20λέπτου) ότι λιτανεία δε θα γίνει, αλλά θα γίνει μόνο η τελετή της "ευλογίας" του κόσμου από το Μητροπολίτη.
Η πλατεία ήταν πένθιμα στολισμένη. Από το καμπαναριό της εκκλησία κρεμόταν πένθιμο λάβαρο και οι φανοστάτες ήταν στολισμένοι λιτά με μωβ κορδέλες.


Στις 2 ακριβώς, βγήκαν από την εκκλησία του Αγίου Νικολάου του μώλου οι ιερείς, πένθιμα ντυμένοι και κατευθύνθηκαν στο πατάρι που ήταν στημένο.
Είναι η πρώτη φορά στη ζωή μου (και ίσως η τελευταία, κανείς δεν ξέρει) που μπόρεσα να βρεθώ μπροστά σ' αυτή την τελετή. Η βροχή βοήθησε σ' αυτό. Έτρεξα προς τις μπάρες που οριοθετούσαν το χώρο στην πλατεία.
Οι ιερείς παρατάχτηκαν τριγύρω και ο Μητροπολίτης πήρε τη θέση του πάνω στο βάθρο.
Η μπάντα, στήθηκε δίπλα από το πατάρι και περίμενε να ξεκινήσει.
Η τελετή ξεκίνησε υπό τον επιβλητικό και συγκινητικό ήχο του "Ίνα τι" από την μοναδική (δυστυχώς) μπάντα της χώρας.
Είναι εκείνη η στιγμή που στην πλατεία υπάρχει απόλυτη σιγή...
Ο Μητροπολίτη, ευλόγησε τον κόσμο κρατώντας τον Εσταυρωμένο, γυρίζοντά Τον στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα.
Ανατολή...Νότο...Δύση...Βορρά...κυκλικά, στα σημεία του ορίζοντα.





Με τη λήξη της μουσικής, έληξε και η τελετή. Ο Σταυρός μεταφέρθηκε πάλι στην εκκλησία.

Σε άλλες περιπτώσεις, η λιτανεία θα ξεκινούσε υπό τους ήχους της μπάντας, θα περιφερόταν μέσα στην πόλη για μία ώρα και θα γύριζε στην πλατεία Σολωμού για να γίνει αυτό που περιέγραψα παραπάνω.
Ο καιρός όμως, επέβαλε μόνο ένα μέρος του τελετουργικού.
Πόσο όμορφα και τυχερή ένιωσα εγώ! Ποτέ δεν είχα βρεθεί τόσο κοντά!
Ακόμα και μετά, περνόντας από τον Μητροπολιτικό Ναό του Αγίου Νικολάου, μπόρεσα να μπω, να προσκυνήσω και να φωτογραφίσω τον ξυλόγλυπτο (και όχι λουλουδένιο στη Ζάκυνθο) επιτάφιο!

Ελπίζω το βράδυ, να μη βρέχει, για να απαθανατίσω τις στιγμές του δικού μας επιτάφιου εδώ, που βγαίνει στις 4 τα ξημερώματα!

Μεγάλη Παρασκευή

Τη Μεγάλη Παρασκευή οι καμπάνες δε χτυπούν καθόλου. «Χηρεύουν» όπως λένε. Όλος ο κόσμος τρώει φτάζυμα, μαρούλια και νερόβραστα κουκιά. Στα σπίτια δε σαρώνουνε, δε μαγειρεύουνε, δε στρώνουν τραπέζι. Κατά τις 10 το πρωί, ο κόσμος πηγαίνει στην εκκλησία με λουλούδια. Εκεί, γίνεται ο στολισμός του Επιταφίου (μια αμφιπρόσωπη ξυλόγλυπτη αγιογραφία του νεκρού Χριστού που ονομάζεται «Αμνός»). Μερικές κοπέλες ντύνονται μυροφόρες με λευκά φορέματα, μαύρες ζώνες και στεφάνια από λουλούδια στα μαλλιά τους. Το πρωί της Μεγάλης Παρασκευής, ο παπάς μοιράζει το κερί της Αναστάσεως και οι νοικοκύρηδες του δίνουν λεφτά και αυγά (άβαφα όμως γιατί εκείνη τη μέρα δεν πιάνουν κόκκινα αυγά) με τα οποία τσουγκρίζει την ημέρα του Πάσχα με τους πιστούς.
Στις 2 το μεσημέρι, γίνεται η αναπαράσταση του Γολγοθά. Ο ιερέας παίρνει το Σταυρό και γίνεται λιτανεία στην πλατεία Σολωμού. Είναι αντίστοιχη τελετή με το δρόμο του Σταυρού των καθολικών και ιδιαίτερα με τη συνήθεια που έχουνε στην Ισπανία να λιτανεύουνε στο Σταυρό έξω από την εκκλησία. Στην παράταξη προηγούνται τα καπίτουλα των διαφόρων εκκλησιών και οι σημαίες των συντεχνιών τυλιγμένες και γυρμένες σε ένδειξη πένθους. Ακολουθούνε μουσικές, το καπίτουλο της εκκλησίας του Αγίου Νικολάου του Μόλου και διπλή σειρά ιερέων έχοντας στη μέση τον τσεριμονίστα. Αμέσως έρχεται ο «Ουρανός» και κάτω από τη σκέπη του το κόνισμα, η Παναγία η πενθούσα (Mater Dolorosa). Ακολουθεί ο Εσταυρωμένος, έργο αγνώστου και σημαντικού ζωγράφου, που τον κρατάει ένας ιερωμένος. Η λιτανεία κάνει το γύρο της πόλης και ξαναγυρίζει στην πλατεία.
Το βράδυ της Μεγάλης Παρασκευής προς Μεγάλο Σάββατο, γίνεται ο Επιτάφιος όπως περιγράψαμε παραπάνω.
Στα σπίτια κρεμούν επίσημους μαύρους τάπητες και καίνε μοσχολίβανο. Τη Μεγάλη Παρασκευή το βράδυ οι άνθρωποι ντύνονται με σκούρα ρούχα σε ένδειξη πένθους.
Μετά την πρώτη Ανάσταση, σύμφωνα με την παράδοση, λύνουν τα σχοινιά στα καμπαναριά, χτυπούν οι καμπάνες χαρμόσυνα, ρίχνουν βεγγαλικά ή μάσκουλα όπως λένε στη Ζάκυνθο και αναγγέλλουν την είδηση της Ανάστασης. Τότε όλοι ρίχνουν πήλινα κανάτια από τα παράθυρα στους δρόμους «για το φόβο των Ιουδαίων» όπως έλεγαν οι παλιότεροι, για να τρομάξουν δηλαδή αυτοί που σταύρωσαν το Χριστό. Ταυτόχρονα δαγκώνουν ένα κλειδί για να ΄χουνε, όπως πιστεύουνε, τα δόντια τους γερά σαν το σίδερο.

Μεγάλη Πέμπτη

Συνεχίζοντας τα έθιμα της Μεγάλης Εβδομάδας στη Ζάκυνθο, θα σας πω παλιότερες και σύγχρονες συνήθειες του τόπου.
Ο κόσμος σήμερα κοινωνάει. Οι νοικοκυρές βάφουν τα κόκκινα αυγά. Το αυγό, συμβολίζει από την αρχαιότητα τη ζωή και το κόκκινο χρώμα, το αίμα του Χριστού. Παλαιότερα τοποθετούσαν το πρώτο κόκκινο αυγό στο εικονοστάσι του σπιτιού, για να ξορκίζουν το κακό. Σε κάποια χωριά σημάδευαν το κεφάλι και την πλάτη των αρνιών με βαφή από τα κόκκινα αυγά.
Από την προηγούμενη μέρα επίσης, έχουν αναπιάσει προζύμι για να φτιάξουν τις Λαμπροκουλούρες. Γενικά, κάνουν ό,τι δουλειά έχει απομείνει, γιατί την Μεγάλη Παρασκευή δεν κάνουν τίποτα. Δεν πιάνουν ούτε τα αυγά! Τη Μεγάλη Πέμπτη το βράδυ, κατά τη διάρκεια της λειτουργίας, οι γιαγιάδες κυρίως πλέκουν με κλωστή γαϊτάνια. Πλέκουν από λίγο, δώδεκα φορές, την ώρα που ο ιερέας διαβάζει τα Ευαγγέλια. Τα πλεκτά αυτά τα χρησιμοποιούν σα φυλαχτά. Τη Μεγάλη Πέμπτη, οι καμπάνες χτυπούν πένθιμα.

Σήμερα, Μεγάλη Πέμπτη, παραδοσιακά οι Ζακυνθινοί τρώνε αγκινάρες παραγεμιστές με ρύζι.

Τα κόκκινα αυγά συνήθιζαν να τα βάφουν οι νοικοκυρές όταν επέστρεφαν από την εκκλησία το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου. Κατά το ζακυνθινό έθιμο τα έβαφαν τη Μεγάλη Πέμπτη το πρωί πριν σημάνουν οι καμπάνες και αυτό γινόταν διότι από κείνη τη στιγμή οι καμπάνες «χήρευαν» (δεν ξαναχτυπούσαν μέχρι το Μεγάλο Σάββατο), ή το Μεγάλο Σάββατο το πρωί μετά την πρώτη Ανάσταση. Οι μικροπωλητάδες όλη τη Μεγάλη Βδομάδα παλιότερα πουλούσαν βαφές στο δρόμο. Όσοι είχαν πένθος δεν έβαφαν. Οι δε βαφές ήταν βαφές ρούχων για να πετύχουν έντονο χρώμα.Τα αυγά τα έβαφαν σε πήλινο δοχείο και απέδιδαν μεγάλη σημασία στο χρωματισμό που θα έπαιρναν. Αν το κόκκινο χρώμα ήταν έντονο, αυτό σήμαινε ευτυχία για την οικογένεια. Απεναντίας αν γίνονταν σκούρα, ήταν κακό προμήνυμα συμφοράς ή πένθους.
Στα Ριζοχώρια, στον Κάμπο και στις ορεινές κοινότητες διακοσμούσαν τα αυγά με διάφορα φύλλα και λουλούδια του αγρού. Μέσα σε ένα τούλι ή καλσόν έβαζαν ένα-ένα αυγό με το λουλούδι που επέλεγαν και το έδεναν καλά. Τα έριχναν όταν άρχιζε να βράζει η βαφή και μετά από ένα τέταρτο τα έβγαζαν, έκοβαν κάθε κόμπο από το τούλι ή το καλσόν και το σχήμα του λουλουδιού είχε αποτυπωθεί πάνω σε κάθε αυγό. Όλα τα σπίτια κρατούσαν τα κόκκινα φλούντζια των πασχαλινών αυγών που τα ανακάτευαν με ροδοπέταλα ή άλλα λουλούδια και τα έριχναν έξω από την είσοδο του σπιτιού τα χαράματα της Πρωτομαγιάς «για το καλό του χρόνου»

Βρέχει...

πολύ!!!

Γαλακτοπωλείο

Αυτο το κτίριο που βρίσκεται στην Κορίνθου και πλατεία Γεωργίου, ξυπνάει μέσα μου μνήμες από την παιδική μου ηλικία.
Όταν η μάνα μου, μας έπαιρνε τρία παιδιά για ψώνια και μετά, μας πήγαινε σ' αυτο το γαλακτοπωλείο για να μας κεράσει γλυκό.
Για χρόνια αυτό το κτίριο ήταν εγκατελλειμένο, με κλειστά τα ρολά των μαγαζιών. Εδώ και λίγο καιρό, το μετέτρεψαν σε ένα ωραιότατο αίθριο, σα μικρή πλατειούλα, κρατώντας τις πινακίδες των μαγαζιών. Οι παλιότεροι θα το θυμούνται...



ps.Ηλιογράφε, γιατί χάθηκε το μπλογκ σου?

Αχάια Κλάους μέρος 2ο

Πολλές φορές σας ξενάγησα στο νησί που ζω. Σήμερα θα σας δείξω εικόνες από ένα όμορφο μέρος στην Πάτρα. Την Οινοποιία ΑΧΑΙΑ ΚΛΑΟΥΣ.
Τις προηγούμενες μέρες που έμεινα στην Πάτρα, κάναμε μια βολτούλα σε μερικά μέρη. Ένα απ' αυτά ήταν η γνωστή Οινοποιία.
Το 1860, ο Γουσταύος Κλάους, γνώστης των μυστικών του αμπελιού, ίδρυσε την πρώτη του οινοποιητική μονάδα και το 1872 κυκλοφόρησε την πασίγνωστη μαυροδάφνη.
Η Μαυροδάφνη Πατρών είναι από τα πιο φημισμένα κρασιά της Αχαΐας. Ξεχωρίζει για το βαθυκόκκινο χρώμα της, το υπέροχο άρωμά της και τη γλυκιά, γεμάτη γεύση της.
Οι συνθήκες κάτω από τις οποίες καλλιεργείται η σπάνια αυτή ποικιλία χρήζουν ιδιαίτερης προσοχής, καθώς η Μαυροδάφνη ευδοκιμεί μόνο στην Αχαΐα και την Κεφαλλονιά, επειδή σ'αυτές τις περιοχές υπάρχουν οι κατάλληλες κλιματολογικές συνθήκες.
Η Μαυροδάφνη ωριμάζει μόνο σε δρύινα βαρέλια για πολύ καιρό κι έτσι αποκτά τη γλυκύτητα που την έκαναν γνωστή.

Η είσοδος της ποτοποιίας

Εσωτερικοί και εξωτερικοί χώροι επισκεπτών

Εκθεσιακός χώρος. Προχτές φιλοξενούσε το Φεστιβάλ Παιδικού και Εφηβικού Βιβλίου. Εκείνη τη μέρα από το πρωί μέχρι το μεσημέρι γινόταν μια γιορτή για μικρά και μεγάλα παιδιά με βιβλιοπαιχνίδια και βιβλιοδράσεις.

Η θέα από κει

Ο καταπράσινος δρόμος που οδηγεί εκεί

Αγριοτριανταφυλλιές

Αχάια Κλάους μέρος 1ο

Η σημερινή μέρα περιελάμβανε μια βόλτα στην Αχάια Κλάους. Βλέπετε μερικές από τις εγκαταστάσεις και τους αμπελώνες.



img id="BLOGGER_PHOTO_ID_5048560620018790898" style="margin: 0px auto 10px; display: block; text-align: center;" alt="" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjwPVQjhuswu9Ol1R5V5vG73rpKibxLd48wokGT74MuLp1BSLJeLqKitZB81h13-gzknS3WzDrvIPKzOKT8AAEZVses55FKjQYSYl5i1MWpDTbiXoOvTwqAIXWZO3dQwa9422ujbg/s320/P1010013.JPG" border="0" />
img id="BLOGGER_PHOTO_ID_5048560624313758210" style="margin: 0px auto 10px; display: block; text-align: center;" alt="" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgWmCzzInYP6mfIYsXwJLEFXmYcq8M4bUAjoSlhcHYXzcYRP5Sja6hHh6oJ8Gvkmd6dt-sE2RkS9t9MURGhkVk9A8Au-hSogwvRMDPK-ow1O3sxgzj_AMWeSbKUTijwR2IaMIk8og/s320/P1010016.JPG" border="0" />

Ζακυνθινό Πάσχα

Η Μεγάλη Εβδομάδα στη Ζάκυνθο έχει ένα δικό της, εντελώς χαρακτηριστικό, χρώμα. Έχει, επίσης, ξεχωριστό τυπικό στις θρησκευτικές της τελετές και δικά της πανάρχαια έθιμα, που οι κάτοικοί της τα σέβονται και τα τηρούν με μοναδική φροντίδα και ευλάβεια. Τη βδομάδα που έρχεται, θα σας πω μερικά από τα έθιμα που υπάρχουν εδώ, κάποια μοναδικά στην Ελλάδα, συνήθειες παλιές που οι κάτοικοι κρατούν όσο είναι δυνατόν καλύτερα. Ξεκινάω με την Κυριακή των Βαϊων.

Το βαγί
Στη Ζάκυνθο έχουμε το δικό μας, το πραγματικό βαΐ της φοινικιάς. Το χειμώνα, τα νέα κλαδιά σκεπάζονται με τα παλιότερα για να μην τα βλέπει ο ήλιος και αποκτούν έτσι ένα ιδιόρρυθμο κιτρινωπό χρώμα. Με αυτά πλέκουν τους «σταυρούς» και τις «βαγιοφόρες» ή «αγιοφόρες» που στολισμένες με κλαδιά ελιάς και ανοιξιάτικα λουλούδια τις μοιράζουν οι επίτροποι των εκκλησιών μέσα σε μεγάλες κόφες την Κυριακή των Βαΐων, λίγο πριν βγουν τα Άγια.
Με τα βαγιά φτιάχνουν επίσης αστέρια, αλυσίδες, αλογάκια, ήλιους και διάφορα άλλα στολίδια που τα κρεμούν τη μέρα της γιορτής στους πολυέλαιους στα καντήλια και πάνω από τις πόρτες του ιερού για να διακοσμηθούν επίκαιρα οι εκκλησίες.
Το Σάββατο του Λαζάρου, στις έντεκα ακριβώς, σε όλα τα καμπαναριά του νησιού κρεμιέται το βαΐ. Ο παπάς της ενορίας μαζί με το νόντσολο (νεωκόρο) ανεβαίνουν στο καμπαναριό και δένουν από το μπαρκόνι του ένα μεγάλο κλαδί ελιάς, στολισμένο με μακριές αλυσίδες από βαΐ, ήλιους και σταυρούς. Την ίδια στιγμή χτυπούν χαρούμενα οι καμπάνες.
Πριν από τους σεισμούς του ’53 πολύς κόσμος συγκεντρωνόταν στην πλατεία της εκκλησίας των Αγίων Πάντων. Εκεί το κρέμασμα του βαγιού είχε μια ιδιαίτερη μεγαλοπρέπεια. Το όμορφο αυτό έθιμο μαζί με πολλά άλλα έχουν σχεδόν εξαφανιστεί.
Τους σταυρούς που μοιράζονται το πρωί «του βαγιώνε», στην εκκλησία, οι πιστοί τους μεταφέρουν με ευλάβεια στο σπίτι. Πολλοί συνηθίζουν να τους κρεμούν στο πέτο του σακακιού τους «για να φανεί» όπως λένε «το βαΐ τσου Οβραίους». Μ’ αυτούς σταυρώνουν τα γεννήματα, τα ζωντανά και το νερό της στέρνας και του πηγαδιού, ύστερα τους κρεμούν στο εικονοστάσι. Εκεί πρέπει να μείνουν υποχρεωτικά όλο το χρόνο για ευλογία του σπιτιού. Κάθε φορά μάλιστα που πηγαίνουν σε κηδεία τους παίρνουν μαζί τους για να «διώξουν το κακό». Επίσης βαΐ έχουν πάντα επάνω τους και όταν επισκέπτονται ασαράντιστη λεχώνα, γιατί όπως λένε: «κάλλιο με δέκα λείψανα. Παρά με μια λεχώνα».
Το βαΐ χρησιμοποιείται σ’ όλα γενικώς τα φυλαχτά. Εξάλλου είναι απαραίτητο για να ζυμωθεί το «Μανόγαλα» που είναι ένα τοπικό «φίλτρο αγάπης» και πιστεύεται πως ο νιος που θα «ποτιστεί» μ’ αυτό θα αγαπήσει και θα παντρευτεί την κοπέλα που του το έδωσε.
Το παλιό βαΐ οι νοικοκυρές το καίνε στη φωτιά κι ύστερα πετούν τη στάχτη του στον αέρα «για να μη μείνει ίχνος του στο σπίτι και πατηθεί». Τόσο ιερό το θεωρούν.
Μετά τη λειτουργία οι επίτροποι φέρνουν σε όλα τα σπίτια της ενορίας τις «βαγιοφόρες» . Στην αρχή τις έστερναν μόνο στους ευγενείς ενορίτες τους. Συνήθιζαν μάλιστα να δένουν πάνω τους κι ένα μικρό οβάλ χαρτόνι που είχε ζωγραφισμένο το οικόσημο της κάθε αρχοντικής οικογένειας. Αργότερα άρχισαν να στέλνουν βαγιοφόρες και στους ψάλτες, στους επίτροπους και στους νιόπαντρους της γειτονιάς. Αυτές μάλιστα που έστερναν στους νιόπαντρους τις στόλιζαν με ολόλευκα κρίνα. Με τον καιρό επικράτησε η συνήθεια να παίρνουν βαγιοφόρες όλοι γενικά οι ενορίτες. Σε πολλά χωριά οι νοικοκυρές δίνουν σαν «πληρωμή» στους επίτροπους που τις φέρνουν, ένα-δύο ζευγάρια αυγά. Αυτοί, τα μαζεύουν σε ένα μεγάλο κοφίνι και τα κληρώνουν το απόγευμα της Κυριακής του Πάσχα, μετά τον Εσπερινό της Αγάπης.
Με το «λειτουργημένο» βαΐ πλέκουν όλοι, μικροί και μεγάλοι, κομψά δαχτυλίδια (απλά ή κορνιόλες) και τα φορούν. Τα μικρά παιδιά μάλιστα, τα βάζουν σε νερό για να μην ξεραθούν και να τα φορέσουν στην Ανάσταση.


ΠΗΓΕΣ
-Άρθρο Διονυσίου Φλεμοτόμου στο περιοδικό «Ζάκυνθος ‘84»
-Ντίνου Κονόμου «Τση Ζάκυθος»
-Ζάκυνθος 2002, Λογοτεχνικό Ιστορικό και Λαογραφικό Ημερολόγιο Διονύση Μουσμούτη
-Ζάκυνθος, Από τη 2η στην 3η χιλιετία, Διονύση Μουσμούτη
-Ενημερωτικό φυλλάδιο Μητροπόλεως Ζακύνθου

Παπαρούνες

Φωτο από κινητό...